Vilanueva-k Valdegobia-ko udalerriko hiriburutasuna eramaten du, puntu neuralgiko batean kokatuz, haraneko komunikazioetan errepidearen bizkarhezurrarengan eta gutxi gora-behera honen lurren erdian, honen herrialde hurrutienak berdinez arrunkidetu dadin lortzen du. Udaletxeko hiriburua denez, funtzio administratiboaren zerbitzu publikoa atxekiez gozatzen du .
Beste zerbitzu komun batzuk hurrengoak dira; eskola kontzentratua, sendagilearen erresidentzia, farmazia edukitzea, estafeta postalgoa, kantina ugari.
Bere jatorria historiaurrean datza, Burdin Aroan haun zuzen ere, Pico de San Pedro-ko herrialdean honen konstantzia geratzen delarik.
Herrialde hau IX, X eta Xi. Mendeetan heldu zen erromatar garaira, birpopulatze mugimendua sakona izanez, eraso musulmandarrak guztiz deasgertu ondoren eraman ziren aurerra, biztanleek leku lasaiagoak eta finkatu ahal izateko lur beharezkoa bilatu zuten.
XIV eta XV. Mendeen artean, euspen bat egon zen, Harana Burgos-en pean egotera ukatu ondoren, XV. Menderarte, Enrique IV.arekin, Arabako Anaiarteen Ordenantza guztienefektuetra zuzenduta dago.
Inbasio Napoleonikoaren zehar, Gasteiz-ko Borrokaren prolegomena burutu zen.
• Santa Maríako Eliza Parrokiala
Eliza parrokiala San Julián eta Santa Basilia ditu babesletzat.
Eraikuntza ha, barneluzego bakarrekoa, iraganeko mendean berriztatua izan zen, jatorrizko eraikuntza erromanikoaren zati bat kontserbatuz. Dorrea, oin karratukoa, goikaldean kanpai gorputzarekin, xapitel metaliko txiki eta ireki batez errematatzen da. Elizpea, exekuzio zaharrekoa, puntu erdiko arkuan lau sarrera aurkezten ditu, hiru parean eta bata lade batean.
Eraikin nabarmen bezala hurrengoak nabarmentzen dira;
• Udaletxea
Udaletxe-aurreak hiru horma-arte nabarmenetan egituratzen da, erdikoa apur bat trankeatua eta beheko aldean irekia, portaloi harkorrean, burnizko hesi artistiko batez baestua, eta pisu nagusian corrida balkonatu bat duelarik, egurrezko barkalun torneatuekin eta material berbereko eskudel zabalarekin.
Zapaitik can nimiñoak ageri dira, hauen alrgas sendoak tornapuntetan sostengatzen dira, teilatu-hegal hegaduna sostengatzen laguntzen dute, hegalen marra egokira heldu arte, tornapunta hauek, apaintzeko eta ebokazio funtzioa dute.
Honen parean iturri-uhaska dago, 1860koa.
• Etxe Jauregia
Angulo sendiarena, eragin handiko notari eta arakatzaileena, XIV. Mendeko portada errenazentista ederrarekin, armeei buruzko ezkutu eder batze apainduta.
• Etxea Grtabazioekin
Bere vanoen harrizko ingurapenetan, berezi, erakargarria da, landu misteriotsu batzuk ditu, XIX. Mendekoak.
• Errota
Bóveda-runtz joaten den errota zahar bat aurkitu dezakegu, Adras-en dago zatituta jabegoa, errotako aktibitatea 1782an hasi zen.
| Kirol Instalazioak | Zerbitzuak |
|---|---|
| Bolatokia Frontoia Igerileku estalia Futbol Zelaia |
Liburutegia Taberna Taxiak Autobusa Vital Kutxa Ofizinak Askaldegia Suhiltzaileak Tailerra |